Bệnh thán thư trên cây trồng
Bệnh thán thư trên cây trồng

Những vết bệnh màu nâu hoặc đen trên lá, thân, hoa, quả và các bộ phận khác của cây có thể là triệu chứng của bệnh thán thư. Nhưng không phải tất cả bệnh thán thư đều giống nhau.

Thuật ngữ bệnh thán thư dùng để chỉ một nhóm bệnh nấm có thể ảnh hưởng đến nhiều loài thực vật, cây cối cũng như cây bụi, cả cây cảnh và cây ăn quả, cũng như cây trồng trong vườn.

Mặc dù các triệu chứng tương tự nhau nhưng loại nấm gây bệnh ở từng loại cây lại khác nhau. Dưới đây là tổng quan về một số loại bệnh thán thư phổ biến nhất.

Bệnh thán thư trên cây rụng lá

Những cây rụng lá thường bị ảnh hưởng bởi bệnh thán thư là tần bì, cây dương đào, cây du, cây thuộc họ hickory, cây phong, cây sồi, cây sung dâu và quả óc chó. Loại nấm gây bệnh thán thư khác nhau tùy theo loài cây.

Bệnh thán thư có thể ảnh hưởng đến chồi của cây vào đầu mùa trước khi cây mọc lá. Khi chồi hoặc đầu cành chết đi, nó có thể trông giống như vết thương do sương giá, điều này có thể gây khó khăn cho việc chẩn đoán bệnh thán thư ở giai đoạn này.

Các triệu chứng của bệnh thán thư dễ nhận biết hơn khi cây đã ra lá. Bạn sẽ nhận thấy những đốm lá chết nhỏ, hình tròn hoặc có hình dạng không đều, màu nâu hoặc sẫm màu trên lá, mép và đầu lá chết cũng như những đốm chết lớn dọc theo gân lá hoặc ở giữa các gân lá.

Khi cây bị nhiễm bệnh nặng vào đầu mùa, lá có thể bị biến dạng, héo và rụng sớm. Đôi khi tán lá mọc lại sau khi rụng lá. Các triệu chứng khác là cành cây chết có viền và vỏ cây bị trũng.

Để xác định xem đó có phải là bệnh thán thư hay không, hãy dùng kính lúp quan sát mặt dưới của lá bị nhiễm bệnh. Bạn sẽ thấy các cấu trúc của nấm nhô ra như mụn nhọt, đặc biệt là dọc theo gân lá. Có cấu trúc đậu quả tương tự ở đầu cành chết.

Bệnh thán thư thưởng “ngủ đông” ở cành và lá bị nhiễm bệnh. Vào mùa xuân, gió mang mầm bệnh đến lá và cành non, nơi chúng hình thành các bào tử mới. Những bào tử này sau đó di chuyển theo gió hoặc nước, bắn sang các tán lá lân cận, lây nhiễm vào lá và do đó tiếp tục chu kỳ bệnh.

Thời tiết mùa xuân mát mẻ với nhiệt độ từ 10 – 13 độ C đặc biệt thuận lợi cho bệnh lây lan.

Bệnh thán thư trên hoa hồng

Sphaceloma rosarum, loại nấm gây bệnh thán thư trên hoa hồng, khác với loại nấm gây bệnh thán thư trên cây.

Triệu chứng đặc trưng của bệnh là những đốm hoặc vết bệnh nhỏ màu đỏ tím trên gân lá. Theo thời gian, các đốm phát triển viền màu nâu mỏng. Sau đó, chúng chuyển sang màu xám và mô phân hủy, để lại những lỗ nhỏ li ti trên lá. Lá cũng chuyển sang màu vàng, khô héo và cuối cùng rụng đi.

Lá hoa hồng bị bệnh thán thư gây hại

Để phân biệt bệnh thán thư với bệnh đốm đen, một bệnh hoa hồng khác gây rụng lá, hãy quan sát kỹ những tổn thương đó. Những vết bệnh do bệnh thán thư có bờ rõ ràng trong khi vết bệnh do đốm đen có bờ mờ không đều.

Ngoài lá, thân và cành hoa hồng cũng có thể bị ảnh hưởng. Loại nấm này tạo ra những vết loét bao quanh thân cây, theo đúng nghĩa đen là khiến thân cây chết ngạt. Những vết loét thường bắt đầu ở đầu thân cây và di chuyển về phía giữa cây.

Hoa hồng leo, hoa hồng dại cũng như một số giống lai và cây bụi, được cho là dễ bị bệnh thán thư hơn.

Cách điều trị bệnh thán thư trên cây rụng lá & hoa hồng

Tin tốt là ngay cả khi một cây hoặc một bông hồng bị nhiễm bệnh thán thư nặng thì nó cũng không chết. Nhưng hãy nhớ rằng nó làm cây yếu đi và dễ mắc các bệnh khác, tổn thương do sương giá, áp lực môi trường như hạn hán, nhiệt độ khắc nghiệt và côn trùng gây hại. Vì những lý do này, điều quan trọng là phải kiểm soát bệnh sớm.

Hãy để ý kỹ đến hoa hồng của bạn. Khi bệnh thán thư phát triển và các vết thương biến thành những lỗ li ti nhỏ xíu, chúng dễ bị nhầm lẫn với vết thương do côn trùng gây ra và có thể được điều trị không đúng cách.

Như thường lệ, vệ sinh tốt là tuyến phòng thủ đầu tiên của bạn. Vào mùa thu, cào và tiêu hủy một cách an toàn tất cả những chiếc lá rụng trên cây và hoa hồng bị nhiễm bệnh. Bằng cách này, bào tử bệnh thán thư sẽ không có nơi để trú đông. Loại bỏ bất kỳ cành cây và vết loét nào bị nhiễm bệnh, đồng thời khử trùng mọi dụng cụ bằng dung dịch thuốc tẩy 10 phần trăm (một phần thuốc tẩy với 9 phần nước) giữa các lần cắt để ngăn nấm lây lan trên cùng một cây hoặc sang các cây khác.

Vệ sinh dụng cụ đặc biệt quan trọng khi bạn trồng hoa hồng để lấy hoa, vì vậy hãy đảm bảo khử trùng dụng cụ khi di chuyển từ cây hồng này sang cây hồng khác để ngăn ngừa bệnh lây lan. Loại bỏ an toàn bất kỳ bộ phận nào của cây bị nhiễm bệnh bằng cách đốt chúng hoặc vứt chúng vào thùng rác.

Thuốc diệt nấm với thành phần chlorothalonil và đồng (copper) có thể được sử dụng để phòng ngừa. Đối với cây, chúng chỉ được khuyến khích sử dụng khi bệnh nhiễm trùng nghiêm trọng và tái phát hàng năm, khiến cành chết nhiều. Thuốc diệt nấm phải được phun cho cây khi chồi non vào đầu mùa xuân và lặp lại hàng tuần hoặc hai tuần một lần cho đến khi nhiệt độ trung bình hàng ngày luôn ở mức trên 15 độ C. Hoa hồng cũng có thể được xử lý bằng thuốc diệt nấm có chứa đồng, lưu huỳnh hoặc chlorothalonil. Làm theo hướng dẫn của nhà sản xuất về tần suất và liều lượng.

Giống như tất cả các loại nấm, bệnh thán thư phát triển mạnh trong điều kiện ẩm ướt. Mặc dù không thể thay đổi thời tiết nhưng bạn có thể đảm bảo không khí lưu thông tốt bằng cách chừa khoảng trống rộng rãi giữa các cây hoa hồng cũng như bằng cách cắt tỉa thường xuyên và đúng cách. Cả hai đều là cách giúp tán lá khô nhanh hơn do sương và mưa. Ngoài ra, khi tưới nước chỉ tưới vào rễ và tránh làm ướt tán lá để giảm nguy cơ nấm lây lan.

Bệnh thán thư trên cây ăn quả & rau màu

Bệnh thán thư cũng có thể tấn công các loại cây trồng trong vườn, các loại trái cây nhỏ và cây ăn quả nhiệt đới, tất cả đều có thể làm giảm đáng kể thu hoạch.

Cây dưa chuột bị bệnh thán thư dưa chuột (Colletotrichum orbiculare)

Bệnh thán thư trên cà chua, cà tím và ớt là do các loài nấm Colletotrichum gây ra, phổ biến nhất là Colletotrichum cocodes.

Bệnh thán thư trên cây cà chua xảy ra chủ yếu trên quả chín. Cà chua có những đốm nhỏ, hình tròn, trũng xuống, thường thành các vòng đồng tâm. Khi các đốm lớn hơn, chúng tập hợp lại với nhau tạo thành các vết lớn, thường bắt đầu rỉ nước.

Dưa chuột, dưa hấu, một số loại dưa như dưa ngọt và đôi khi là bí ngô cũng có thể bị bệnh thán thư. Ở một số loài thuộc họ dưa chuột, bệnh này do một loại nấm khác là Colletotrichum orbiculare gây ra. Nấm có thể ảnh hưởng đến lá, thân, cuống lá và quả. Các triệu chứng khác nhau và thường giống với các bệnh trên lá khác như bệnh bạc lá, đốm lá, bệnh sương mai và bệnh phấn trắng, có thể gây khó khăn cho việc chẩn đoán.

Tên của bệnh thán thư có nghĩa là “bệnh than” – có thể cho bạn manh mối về những gì cần tìm: những đốm đen trên lá, cuống lá, thân và quả, đôi khi bị trũng xuống, sau đó kết lại.

Bệnh thán thư trên nho (Elsinoe ampelina)

Các triệu chứng của bệnh thán thư ở nho do nấm Elsinoe ampelina gây ra, bắt đầu bằng những đốm nhỏ, hình tròn màu đỏ và có thể xuất hiện trên tất cả các bộ phận của cây nhưng phổ biến nhất là trên chồi non. Sau đó, những đốm này phát triển thành những tổn thương trũng và phát triển cùng nhau.

Bệnh thán thư trên quả mâm xôi đen, tím và đỏ cũng như dâu tây do nấm Elsinoe veneta gây ra. Giống như ở nho, nó bắt đầu bằng những đốm nhỏ màu đỏ, thường lõm xuống, dần dần kết lại và chuyển sang màu xám ở trung tâm, khiến căn bệnh này còn có biệt danh là “gray bark.”. Bệnh làm quả còi cọc, biến dạng, thân thường chết.

Một số loài cây ăn quả như xoài cũng không tránh khỏi bệnh thán thư. Nấm Colletotrichum gloeosporioides có thể ảnh hưởng đến xoài, chuối, bơ, đu đủ và chanh dây. Dấu hiệu bệnh trên xoài tương tự như bệnh thán thư trên các cây khác. Tất cả bắt đầu từ những đốm nhỏ sau đó liên kết lại thành những vết bệnh lớn hơn, kết quả cuối cùng trở thành vùng chết trên quả, lá và hoa. Nếu quả không rụng trước khi chín sẽ có những đốm đen lớn lan ra ngoài bề mặt dẫn đến thối toàn bộ quả.

Cách điều trị bệnh thán thư trên cây ăn quả & rau màu

Tương tự như trên cây rụng lá và hoa hồng, cách tốt nhất để đối phó với bệnh thán thư trên cây ăn quả và hoa màu là kiểm soát và phòng ngừa bằng các biện pháp làm vườn. Bắt đầu với những hạt giống, cây con và cây khỏe mạnh từ nguồn đáng tin cậy được chứng nhận.

Bệnh thán thư trên ớt

Là một phần của luân canh cây trồng hàng năm trong khu vườn của bạn, không trồng bất kỳ thành viên nào trong cùng một họ cây trồng, chẳng hạn như cà chua, ớt, cà tím và khoai tây, hoặc dưa chuột, dưa, dưa hấu, bí và bí ngô, ở cùng một vị trí trong ít nhất hai năm liên tiếp.

Bệnh thán thư lây lan tốt trong điều kiện ẩm ướt, vì vậy tránh tưới nước từ trên cao và cung cấp không khí lưu thông tốt trong cây và ở giữa cây thông qua khoảng cách cây thích hợp, làm cỏ và cắt tỉa thường xuyên.

Vào mùa thu, hãy loại bỏ một cách an toàn bất kỳ vật liệu thực vật bị bệnh và mảnh vụn nào khỏi vườn, xung quanh các cây mọng, nho và cây ăn quả, khiến nấm ít có khả năng tồn tại qua mùa đông.

Vì bệnh thán thư có rất nhiều dạng khác nhau tùy thuộc vào loại nấm cơ bản và cây ký chủ, tốt nhất bạn nên lấy mẫu bộ phận cây ăn được bị nhiễm bệnh đến các văn phòng khuyến nông của địa phương để được chẩn đoán chính xác.

Nguồn tham khảo:

  1. Anthracnose. University of Illinois Extension
  2. Anthracnose of shade treesUniversity of Minnesota Extension
  3. Anthracnose Management. University of California Agriculture & Natural Resources
  4. Controlling Pepper AnthracnoseRutgers University
Avatar photo
Thu Hường là tổng biên tập mua sắm của Tạp Chí Nhà Đẹp & Sân Vườn. Cô ấy bao gồm tất cả mọi thứ mà ngôi nhà của bạn còn thiếu. Cô ấy viết về những sản phẩm mới ra mắt thú vị, những bài đánh giá thực tế về sản phẩm, hướng dẫn mua sắm cho mọi ngóc ngách trong không gian của bạn và những khoảnh khắc "rực sáng" trong câu chuyện của mỗi nhà sản xuất. Cô tốt nghiệp cao đẳng Y Dược Tuệ Tĩnh với đam mê sinh học và cây trồng

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here